Από τον Ρισελιέ και την πτώση της Λα Ροσέλ, μέσα από τον Μαζαρέν, τη Φροντ, τον Λουδοβίκο ΙΔ΄ στις Βερσαλλίες, την ανάκληση του Εδίκτου της Ναντ και τους πολέμους του Grand Siècle, την Αντιβασιλεία και τη φούσκα του Τζον Λο, την Encyclopédie και τους philosophes, την απώλεια της Νέας Γαλλίας, τον αμερικανικό πόλεμο, έως τη σύγκληση των Γενικών Συνελεύσεων στις παραμονές της Επανάστασης. Μετακινηθείτε ανάμεσα στους αιώνες για να διαβάσετε τα γεγονότα που έχτισαν και διέλυσαν το Παλαιό Καθεστώς.
Ανακαλούμενος από τη Μαρία των Μεδίκων, ο επίσκοπος του Λυσόν Αρμάν-Ζαν ντι Πλεσί, καρδινάλιος ντε Ρισελιέ, μπαίνει στο βασιλικό συμβούλιο του Λουδοβίκου ΙΓ΄. Σε μήνες είναι επικεφαλής του. Επί δεκαοκτώ χρόνια θα κυβερνά το κράτος με τη φόρμουλα του Πολιτικού του Διαθήκης: «να συντρίψω το κόμμα των Ουγενότων, να ταπεινώσω την υπερηφάνεια των μεγάλων, να υψώσω το όνομα του βασιλιά».
Από τον Ρισελιέ και την πτώση της Λα Ροσέλ, μέσα από τον Μαζαρέν, τη Φροντ, τον Λουδοβίκο ΙΔ΄ στις Βερσαλλίες, την ανάκληση του Εδίκτου της Ναντ και τους πολέμους του Grand Siècle, την Αντιβασιλεία και τη φούσκα του Τζον Λο, την Encyclopédie και τους philosophes, την απώλεια της Νέας Γαλλίας, τον αμερικανικό πόλεμο, έως τη σύγκληση των Γενικών Συνελεύσεων στις παραμονές της Επανάστασης. Μετακινηθείτε ανάμεσα στους αιώνες για να διαβάσετε τα γεγονότα που έχτισαν και διέλυσαν το Παλαιό Καθεστώς.
Ανακαλούμενος από τη Μαρία των Μεδίκων, ο επίσκοπος του Λυσόν Αρμάν-Ζαν ντι Πλεσί, καρδινάλιος ντε Ρισελιέ, μπαίνει στο βασιλικό συμβούλιο του Λουδοβίκου ΙΓ΄. Σε μήνες είναι επικεφαλής του. Επί δεκαοκτώ χρόνια θα κυβερνά το κράτος με τη φόρμουλα του Πολιτικού του Διαθήκης: «να συντρίψω το κόμμα των Ουγενότων, να ταπεινώσω την υπερηφάνεια των μεγάλων, να υψώσω το όνομα του βασιλιά».
Μετά από δεκατέσσερις μήνες πολιορκίας και ένα διάσημο θαλάσσιο τείχος που έχτισε ο Ρισελιέ μπροστά στο στόμιο του λιμανιού για να κλείσει τον αγγλικό στόλο βοηθείας, το ουγενοτικό λιμάνι της Λα Ροσέλ παραδίδεται. Από τους είκοσι οκτώ χιλιάδες κατοίκους της πόλης, ίσως πέντε χιλιάδες επιβιώνουν. Τα πολιτικά και στρατιωτικά δικαιώματα που χορηγήθηκαν στη Ναντ αφαιρούνται δύο χρόνια αργότερα με την Ειρήνη της Αλές.
Μετά από δύο δεκαετίες επιδότησης των Προτεσταντικών δυνάμεων κατά των Αψβούργων, ο Ρισελιέ φέρνει τη Γαλλία ανοιχτά στον Τριακονταετή Πόλεμο. Οι Ισπανοί καταλαμβάνουν την Κορμπί και φτάνουν στο Κομπιέν το 1636 προτού η παλίρροια αντιστραφεί· ο πόλεμος θα διαρκέσει είκοσι τέσσερα χρόνια και θα αιμορραγήσει τη Γαλλία.
Πέντε ημέρες μετά τον θάνατο του Λουδοβίκου ΙΓ΄, ο νεαρός δούκας ντ' Ενγκιάν — ο μελλοντικός Μέγας Κοντέ — εκμηδενίζει τα ισπανικά tercios στο Ροκρουά στις Αρδέννες. Ο νέος βασιλιάς, Λουδοβίκος ΙΔ΄, είναι τεσσάρων ετών· αντιβασίλισσα η μητέρα του Άννα της Αυστρίας, και η κυβέρνηση περνά στον Ιταλό προστατευόμενο του Ρισελιέ, καρδινάλιο Μαζαρέν.
Η Ειρήνη της Βεστφαλίας τερματίζει τον Τριακονταετή Πόλεμο· η Γαλλία κρατά την Αλσατία εκτός του Στρασβούργου και αναδεικνύεται κύρια δύναμη της Ευρώπης. Σε εβδομάδες το κοινοβούλιο του Παρισιού ξεσηκώνεται κατά των πολεμικών φόρων του Μαζαρέν. Η Φροντ — πρώτα των δικαστικών, μετά των πριγκίπων — θα παραλύσει την αντιβασιλεία επί πέντε χρόνια.
Ο Μαζαρέν πεθαίνει τον Μάρτιο. Ο εικοσιδυάχρονος Λουδοβίκος ΙΔ΄ ανακοινώνει ότι θα κυβερνά χωρίς πρώτο υπουργό: «L'État, c'est moi». Τον Σεπτέμβριο διατάζει τη σύλληψη του υπερόπτη γενικού επόπτη των οικονομικών Νικολά Φουκέ — του οποίου το château Vaux-le-Vicomte είχε επισκιάσει οποιοδήποτε του στέμματος — από τον ντ' Αρτανιάν στη Ναντ. Ο Κολμπέρ παίρνει τα οικονομικά.
Διεκδικώντας τις Ισπανικές Κάτω Χώρες μέσω του δικαιώματος devolution της συζύγου του, ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ εισβάλλει το 1667. Ο στρατός του Τυρέν καταλαμβάνει τη Λιλ, την Τουρνέ και το Ντουαί σε εβδομάδες. Η Συνθήκη του Άαχεν δίνει στη Γαλλία δώδεκα φλαμανδικά φρούρια — και ξεκινά μισό αιώνα ώθησης της βόρειας μεθορίου προς τα έξω.
Στις 6 Μαΐου ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ μεταφέρει το νοικοκυριό του και την κυβέρνηση από το Saint-Germain-en-Laye στο μεγάλο νέο ανάκτορο των Βερσαλλιών. Περίπου δέκα χιλιάδες αυλικοί, υπηρέτες και φρουροί συνωστίζονται στους χρυσοποίκιλτους στρατώνες. Η πιο μεγαλοπρεπής αυλή της Ευρώπης είναι ανοιχτή.
Ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ ανακαλεί το Έδικτο της Ναντ του παππού του. Οι προτεσταντικοί ναοί κατεδαφίζονται, οι πάστορες εξορίζονται μέσα σε δεκαπέντε ημέρες, οι λαϊκοί απαγορεύεται να τους ακολουθήσουν· βασιλικοί δραγόνοι στρατωνίζονται σε ουγενοτικά νοικοκυριά μέχρι να ασπαστούν τον Καθολικισμό. Ίσως διακόσιες χιλιάδες Γάλλοι Προτεστάντες φεύγουν προς τις Κάτω Χώρες, την Αγγλία, την Πρωσία, το Ακρωτήριο και τις αμερικανικές αποικίες.
Η εισβολή του Λουδοβίκου στο Παλατινάτο πυροδοτεί μεγάλο αντιγαλλικό συνασπισμό υπό τον Ολλανδό στάτχολντερ Γουλιέλμο της Οράγγης — που την ίδια χρονιά αποπλέει για την Αγγλία, εκθρονίζει τον Ιάκωβο Β΄ και προσθέτει το βρετανικό στέμμα στη συμμαχία. Ο Πόλεμος των Εννέα Ετών (1688-1697) βλέπει τα γαλλικά σύνορα να καταπονούνται από την Καταλωνία ως τον Ρήνο· τα φρούρια του Βωμπάν κρατούν τη γραμμή.
Στον Δούναβη κοντά στο Χόχστετ, ο Μάρλμπορο και ο πρίγκιπας Ευγένιος της Σαβοΐας εκμηδενίζουν τον στρατό του στρατάρχη Ταλάρ στη Μάχη του Μπλένχαϊμ. Η Γαλλία χάνει τριάντα χιλιάδες άνδρες σε μία ημέρα και τον Βαυαρό σύμμαχό της. Ακολουθούν οι ήττες στο Ραμιγύ (1706), στο Ουντενάρντ (1708) και στο Μαλπλακέ (1709).
Την 1η Σεπτεμβρίου ο Λουδοβίκος ΙΔ΄ πεθαίνει από γάγγραινα στις Βερσαλλίες, τέσσερις ημέρες πριν τα εβδομήντα έβδομα γενέθλιά του. Ο γιος του και ο εγγονός του έχοντας προαπεβιώσει, ο δισέγγονός του — ο πεντάχρονος Λουδοβίκος ΙΕ΄ — διαδέχεται. Η εξουσία περνά στον ανιψιό του νεκρού βασιλιά, Φιλίππο της Ορλεάνης, ως αντιβασιλέα· η αυλή επιστρέφει στο Παρίσι.
Το πείραμα του Σκωτσέζου τραπεζίτη Τζον Λο σε χαρτονομίσματα και μετοχές της Εταιρείας του Μισισιπή — με αντίκρισμα σε αξιώσεις επί της Λουιζιάνας — καταρρέει σε πανικό στη rue Quincampoix. Η πρώτη γαλλική τράπεζα χαρτονομίσματος αποτυγχάνει· οι επενδυτές καταστρέφονται· και οι Γάλλοι θα δυσπιστούν προς τα τραπεζογραμμάτια επί έναν αιώνα.
Ο Ντενί Ντιντερό και ο Ζαν ντ' Αλαμπέρ δημοσιεύουν τον πρώτο τόμο της Encyclopédie, ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers. Μέχρι το 1772 θα φτάσει τους δεκαεπτά τόμους κειμένου και τους έντεκα πινάκων. Βολταίρος, Ρουσσώ, Μοντεσκιέ, ντ' Ολμπάχ, Κενέ — τα μεγάλα ονόματα του γαλλικού Διαφωτισμού — συνεισφέρουν.
Με τη Συνθήκη του Παρισιού που τερματίζει τον Επταετή Πόλεμο, η Γαλλία παραχωρεί τον Καναδά και όλες τις κτήσεις της ανατολικά του Μισισιπή στη Βρετανία, και τη Λουιζιάνα στον Βουρβωνικό σύμμαχό της Ισπανία. Η Νέα Γαλλία — Κεμπέκ, Μόντρεαλ, οι Μεγάλες Λίμνες, η χώρα του Οχάιο — έχει εκλείψει. Η ήττα στο Κεμπέκ στα Πεδία του Αβραάμ (1759) ήταν ήδη αποφασιστική.
Ο Λουδοβίκος ΙΕ΄ πεθαίνει από ευλογιά στις Βερσαλλίες στις 10 Μαΐου. Ο εγγονός του, ο δεκαεννιάχρονος Λουδοβίκος ΙΣΤ΄, διαδέχεται, με τη νεαρή Αυστριακή πριγκίπισσα Μαρία-Αντουανέτα ως βασίλισσα. Ανακαλεί τα κοινοβούλια, διορίζει τον Τυργκώ στα οικονομικά και επευφημείται ως ο βασιλιάς μιας νέας αρχής.
Μετά την παράδοση του Μπεργκόυν στη Σαρατόγκα, ο υπουργός εξωτερικών Βερζέν υπογράφει συνθήκες συμμαχίας και εμπορίου με τους Αμερικανούς απεσταλμένους του Μπέντζαμιν Φραγκλίνου. Οι στόλοι του Σιφρέν στις Ινδίες και του ντε Γκρας στη Σεσαπίκ, ο στρατός του Ροσαμπώ στη Βιρτζίνια, δίνουν στους Αμερικανούς τη νίκη στη Γιόρκταουν το 1781.
Στις 21 Νοεμβρίου ο Πιλάτρ ντε Ροζιέ και ο μαρκήσιος ντ' Αρλάντ ανεβαίνουν πάνω από το Παρίσι με το αερόστατο θερμού αέρα των αδελφών Μομγκολφιέ. Ο Μπέντζαμιν Φραγκλίνος παρακολουθεί από τα Τυιλερί. Δώδεκα ημέρες νωρίτερα είχε υπογραφεί η Συνθήκη του Παρισιού με τη Βρετανία. Το βασίλειο είναι γεμάτο φως — και χρεοκοπημένο.
Στις 5 Μαΐου, στη Salle des Menus Plaisirs των Βερσαλλιών, ο Λουδοβίκος ΙΣΤ΄ ανοίγει τις Γενικές Συνελεύσεις — τις πρώτες από το 1614. Χίλιοι διακόσιοι βουλευτές σε τρία τάγματα, εξακόσιοι για το Τρίτο Τάγμα, ακούν έναν άχρωμο λόγο για δημοσιονομική μεταρρύθμιση. Τα cahiers de doléances της άνοιξης βρίσκονται δίπλα τους, γεμάτα ένα πιο οργισμένο πρόγραμμα.